Auteur: Marc Wiegman

Sluiten van de mond door middel van hechttechnieken

Bij overledenenzorg zijn er verschillende technieken om de mond van een overledene te sluiten.

De sluittechniek van de mond is afhankelijk van:

  • De mond van de overledene (anatomie);
  • De houding van het hoofd tijdens de opbaring;
  • De expertise van de medewerker die de laatste zorg geeft (en de visie van deze medewerker op overledenenzorg);
  • De aanwezige producten om de mond te sluiten (zie de items “Sluiten van de mond” en “Handelwijzen en productinformatie”);
  • De wensen van de nabestaanden.

Alvorens over te gaan op technisch-invasieve methoden dient eerst te worden gekeken of reguliere methoden mogelijk zijn.
Vaak is het hoger leggen van het hoofd van de overledene, het naar voren kantelen van het hoofd van de overledene of het plaatsen van een opgerolde handdoek onder het achterhoofd van de overledene voldoende om de mond te doen sluiten.

Mocht hierdoor de mond niet naar wens sluiten, dan kan eventueel een kinsteun of kinbeugel een optie zijn!

Er zijn verschillende redenen om gebruik te maken hechtentechnieken om de mond te sluiten:

  • Nabestaanden willen niet geconfronteerd worden met zichtbare toepassingen om de mond te sluiten;
  • Ondanks niet-invasieve technieken blijft de mond open staan (zie de items “Sluiten van de mond” en “Handelwijzen en productinformatie”);
  • Na het verdwijnen van de rigor mortis valt de mond weer open of is er het gevaar dat de mond openvalt.
  • De mooiste optie om de mond te sluiten kan zijn door hechttechnieken;
  • In geval van restauratie.

Ethische gedachten over het sluiten van de mond door hechttechnieken zijn wisselend, zowel in de samenleving, bij nabestaanden als bij medewerkers in de overledenenzorg.
Op deze website onthouden wij ons van ethische discussies en geven slechts informatie over de handelwijze met betrekking tot de toepassing van invasieve mondsluit-technieken!

Wie voert deze handeling uit?

Het sluiten van de mond door middel van invasieve mondsluit-technieken betreft geen voorbehouden handeling.
Doorgaans worden invasieve mondsluit-technieken uitgevoerd door overledenenverzorgers, mortuariumbeheerders en uitvaartondernemers.

Van belang is dat de medewerker bekwaam is om deze handeling uit te voeren.

In geval van een goede toepassing is tijdens opbaring niet te zien dat gebruik is gemaakt van deze technische handeling om de mond te sluiten.

In welke setting wordt gebruikgemaakt van hechten als mondsluit-techniek?

Verpleging in zorginstellingen zal niet-invasieve technieken toepassen om de mond van een overledene te sluiten.

Bij mortuariumbeheer in zorginstellingen en uitvaartdienstverleners wisselt het gebruik van hechten als mondsluit-techniek. Zo zullen sommige dienstverleners zelden hechttechnieken toepassen om de mond te sluiten waarbij anderen bijna structureel hechttechnieken toepassen om de mond te sluiten.

Ook ziet men in de praktijk dat door uitvaartdienstverleners preventief de mond wordt gesloten door middel van hechttechnieken om zo te voorkomen dat de mond na het verdwijnen van de rigor mortis openvalt.

In de meeste situaties zullen nabestaanden niet op de hoogte zijn dat hechten als mondsluit-techniek is toegepast. Dit is doorgaans ook niet aan de overledene te zien.

Als nabestaanden deelnemen aan de laatste zorg zal veelal de optie worden besproken om de mond te sluiten door middel van hechttechnieken en om toestemming worden gevraagd. In dit geval is het verstandig dat nabestaanden niet geconfronteerd worden met de handeling van de mondsluit-techniek.

De intensiteit en de duur van de handeling

De naam “hechten van de mond”, eventuele uitleg of het doornemen van de instructie kan behoorlijk heftig overkomen. Het is goed om te weten dat deze handeling een kleine oppervlakkige handeling betreft. Een professional die bekwaam is om deze handeling uit te voeren verricht deze handeling in ongeveer 1 minuut.

    Belangrijke wetenswaardigheid
    Bij deze hechttechnieken om de mond te sluiten worden niet de lippen aan elkaar gehecht.

Kan het sluiten van de mond door middel van hechttechnieken verkeerd gaan?

Als de techniek van het sluiten van de mond door middel van hechten niet goed wordt toegepast ziet men dat na verloop van tijd de neus van de overledene scheef gaat staan.
Dit betreft alleen de methode waarbij over de bovenkaak wordt gehecht (methode 1).
Het scheef staan van de neus is waar te nemen door aan het voeteinde van de overledene te gaan staan en naar het gezicht van de overledene te kijken.

Een verkeerd toegepaste hechttechniek is doorgaans door een professional goed te herstellen.

Beschermende maatregelen

Voor het uitvoeren van deze handeling trekt u handschoenen aan ter persoonlijke bescherming.
Na het uitvoeren van deze handeling past u handhygiëne toe.

2 methoden om te hechten

Er zijn 2 methoden om de mond te sluiten door middel van hechttechnieken.

Bij de methode zoals staat beschreven onder methode 1 wordt gehecht door het neustussenschot over de bovenkaak. Deze methode geniet vanwege de stevigheid van de plaatsing van de hechting de voorkeur boven de hechtmethode zoals staat beschreven onder methode 2 waarbij alleen door de weke delen wordt gehecht.


Methode 1 sluiten mond door middel van hechten

Benodigdheden

  • Dik hechtdraad (obductiedraad)
  • S naald (werkt het beste)
  • Schaar
  • Pincet
  • Vette watten

Techniek

  • Als u de bovenlip omhoogtrekt ziet u in de richting van de neusgaten kuiltjes.
  • U plaatst daar de naald en voert deze naar het neusgat.
  • Vanuit het neusgat steekt u terug door het neuskraakbeen / neustussenschot (zo laag mogelijk en zo ver mogelijk naar achteren).
  • U komt dan bij het andere neusgat uit.
  • U steekt vanuit dit neusgat naar het andere kuiltje onder de bovenlip.
  • De hechting ligt nu over de bovenkaak.
  • Aan de onderkaak zit geen bot waar u onderdoor kunt hechten. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de dikke spier in de onderkaak, de musculus mentalis.
  • U start met hechten onder deze spier aan de lichaamszijde waar u met de hechtnaald bent uitgekomen.
  • U voert de naald zo diep als mogelijk (ruim genomen) onder deze spier door.
  • U hebt nu twee draadjes aan 1 zijde van de mond.
  • Door een knoop te maken en deze rustig aan te trekken sluit u de mond.
  • Na het sluiten van de mond voert u de knoop (welke nu in het midden van de mond zit) op naar de bovenkant van de insteekplaats.
  • U knipt de uiteinden van de draad ruim af.
  • Deze draadeinden verstopt u met behulp van het pincet in de wangzak.
  • Het is mogelijk dat de mond door deze handeling iets gaat “trekken”.
  • Dit heft u weer op door met behulp van het pincet in beide mondhoeken een bolletje vette watten te plaatsen.

Hechten mond overledene over neusbrug zijaanzicht en aanzicht mondHechten mond overledene over neusbrug voorkant

Tijdens hechttechniek

Tijdens deze hechttechniek blijft u steeds zo dicht mogelijk bij de vaste botdelen.

Draaien naald

Bij draaibewegingen kunt u de S-naald gewoon het werk laten doen. U hoeft zelf niet actief mee te draaien.

Neus scheef

Op het moment dat u te hoog door het neustussenschot hecht, gaat de neus scheef staan. Het scheef trekken van de neus kan dan ook op een later moment gebeuren.
Het scheeftrekken van de neus betekent dat u niet goed hebt gehecht.


Methode 2 sluiten mond door middel van hechten

Een “mildere” hechttechniek waarbij niet door het neustussenschot wordt gehecht maar een hechting wordt geplaatst door het zachte weefsel is als volgt...

Benodigdheden

  • Dik hechtdraad (obductiedraad)
  • S naald of gebogen naald
  • Schaar
  • Pincet
  • Eventueel een naaldvoerder
  • Vette watten (indien nodig)

Techniek

  • Als u de bovenlip omhoogtrekt kijkt u aan tegen het zachte weefsel. Dit weefsel bestaat uit slijmvlies met daaronder vetweefsel.
  • Voor een stevige bevestiging van de hechting dient u de hechting zo breed als mogelijk en zo diep als mogelijk (tot vlak onder de neus) aan te brengen.
  • Slijmvliesweefsel en vetweefsel zijn erg teer. Als u te ondiep hecht, bestaat het gevaar dat de hechting door het weefsel heengetrokken wordt. Slijmvlies en het vetweefsel scheuren dan open, waardoor de hechting losraakt en de mond open komt te staan.
  • Aan de onderkaak zit geen bot waar u onderdoor kunt hechten. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de dikke spier in de onderkaak, de musculus mentalis. De hechting kan ook laag in het slijmvlies van de onderlip worden geplaatst maar dit betreft echter een fragiele verbinding.
  • U start met hechten onder deze spier aan de lichaamszijde waar u met de hechtnaald bent uitgekomen.
  • U voert de naald zo diep als mogelijk (ruim genomen) onder deze spier door.
  • U hebt nu twee draadjes aan 1 zijde van de mond.
  • Door een knoop te maken en deze rustig aan te trekken sluit u de mond.
  • Na het sluiten van de mond voert u de knoop (welke nu in het midden van de mond zit) op naar de bovenkant van de insteekplaats.
  • U knipt de uiteinden van de draad ruim af.
  • Deze draadeinden verstopt u met behulp van het pincet in de wangzak.
  • Het is mogelijk dat de mond door deze handeling iets gaat “trekken”.
  • Dit heft u weer op door met behulp van het pincet in beide mondhoeken een bolletje vette watten te plaatsen.

Hechten mond overledene weke delen zijaanzicht en aanzicht mondHechten mond overledene weke delen voorkant

Te strak

Bij het te strak aantrekken van de hechting ontstaat bij deze techniek een "tuitmondje". Op dat moment heeft u de hechting te strak aangetrokken.

Ook is het gevaar bij strak aantrekken dat de hechting het weefsel losscheurt.


Overledenenzorg

© Copyright 2005 - Wiegman Communications www.uitvaart-adresgids.nl / www.overledenenzorgpro.nl